Agenda en uitgaanstips

19 oktober

Moeder Teresadag - (Dita e NŰnŰ TerezŰs)

Lees verder...

Onze statistieken

Vandaag Table './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repairedTable './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repairedTable './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repairedTable './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repaired 53
Deze week Table './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repairedTable './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repaired53
Deze maand Table './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repairedTable './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repaired672
Sinds 11-2008 Table './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repairedTable './maleis/cms_module_stat_logstrings' is marked as crashed and should be repaired465252

Over het Maleis



 

 

Landen waar Albanees gesproken wordt: Albani´┐Ż, Macedoni´┐Ż, Kosovo, Griekenland, Itali´┐Ż, Roemeni´┐Ż, Montenegro en Servi´┐Ż.
Het Albanees is een offici´┐Żle taal in: Albani´┐Ż, Kosovo en
Erkend als minderheidstaal in Macedoni´┐Ż, Servi´┐Ż en Montenegro, Roemeni´┐Ż en Itali´┐Ż.
Aantal moedertaalsprekers: Rond de 7.600.000
Eigen benaming: Shqip, of voluit:
Gjuha Shqipe (De Albanese taal).
Alfabet: Romeins, vroeger bestonden er andere schriften.
Aantal letters in het alfabet: 36 (Van A tot Zh)
Regulering:
(Van spelling, etc.)
Akademia e Shkencave e Shqiperise
(De Albanese WetenschapsAcademie)
Classificatie:
(Taalfamilie)
Indo-Europees --->
Albanees
Dialecten Gegisch (Gheg) en Toskisch (Tosk).
Albanees is sterk verwant aan: Illyrisch (een taal uit de oudheid).
Albanees is in mindere mate ook verwant aan Grieks en Armeens.
Het Albanees is een verre verwant van: Russisch, Latijn, Nederlands, Iers, Perzisch, Hindi en Litouws.

 

 

 

Inleiding
Het Albanees is een Indo-Europese taal die gesproken wordt in Albani´┐Ż en door minderheden in aangrenzende gebieden. Het Standaard-Albanees is gebaseerd op de zuidelijke dialecten, ook wel het Tosk-Albanees genoemd.
Albanezen noemen hun taal Shqip.

 

Alfabet
Het Albanees wordt geschreven in het Latijnse alfabet. Vroeger werd het Albanees ook in andere schriften geschreven, zoals het Griekse, Cyrillische (In voormalig Joegoslavi´┐Ż) en het Arabische schrift. In de 18e en 19e eeuw werden er pogingen ondernomen het Albanees van een uniek eigen alfabet te voorzien. Deze schriftsystemen, het Elbasanalfabet en het Beitha Kukju-alfabet hebben echter nooit vaste voet aan de grond gekregen.
Lees meer over het alfabet....

 

Verspreiding
Het Albanees wordt vooral gesproken in Albani´┐Ż en Kosovo. In die landen wordt het Albanees door een meerderheid van de bevolking gesproken.
In landen grenzend aan Albani´┐Ż en Kosovo wordt het Albanees door minderheden gesproken.
Itali´┐Ż: In het zuiden van de Italiaanse laars en op Sicili´┐Ż leeft een Albanese minderheid die zichzelf Arb´┐Żresh´┐Ż noemt. Vanaf de 15e eeuw vestigden zij zich in Itali´┐Ż na de Ottomaanse inval in Albani´┐Ż. Daar kregen ze leefgebied toegewezen in dunbevolkte gebieden, waar ze hun christelijk geloof en Byzantijnse liturgie in ere hielden. De Arb´┐Żresh´┐Ż spreken een Toskisch dialect.
Macedoni´┐Ż: Albanezen zijn de grootste minderheid in Macedoni´┐Ż. Ongeveer een kwart van de bevolking van Macedoni´┐Ż is Albanees. De grootste Albanese gemeenschappen zijn te vinden in het noordwesten van het land, vooral in de plaatsen Tetovo, Debar, Stroega en Ki?evo.
Griekenland: Al vanaf de 13e eeuw vestigden grote groepen Albanezen zich in Griekenland. Er zijn twee belangrijke gemeenschappen, de Arvanieten en de Tsjam (´┐Żam´┐Ż). De Arvanieten leven vooral in Attika (de regio rond Athene) en op de Peloponnesos (de Griekse kikkerpoot). De Tsjam leven vooral in de regio Epirus, in het noordwesten van Griekenland. Zowel de Tsjam als de Arvanieten spreken een Toskisch dialect.
Roemeni´┐Ż: In 1595 werd een groep van 15.000 Albanezen toestemming gegeven om zich ten noorden van de Donau te vestigen. Vandaag de dag vormen de Albanezen een kleine minderheid in Roemeni´┐Ż. In het Roemeense Huis van Afgevaardigden is ´┐Ż´┐Żn zetel gereserveerd voor de Liga van Albanezen van Roemeni´┐Ż.

 

 

Verwantschap met andere talen
Het Albanees vormt een eigen tak van de Indo-Europese taalfamilie, de taalfamilie waartoe de meeste Europese en veel Aziatische talen behoren. De verschillen tussen Albanees en andere Indo-Europese talen zijn aanzienlijk groter dan de verschillen tussen andere Indo-Europese talen onderling. Pas in 1850 werd aangetoond dat het Albanees een Indo-Europese taal is. De meest naaste verwanten onder de levende talen zijn het Grieks en het Armeens.

 

Oorsprong en geschiedenis
De vroegste Albanese teksten stammen uit de 15e eeuw. Over het Oud-Albanees is weinig bekend. Volgens sommige taalkundigen is het Albanees het moderne overblijfsel van het Illyrisch, een taal die in de klassieke oudheid gesproken werd en die in de Vroege Middeleeuwen uitgestorven zou zijn. Over het Illyrisch is echter te weinig bekend. Deze theorie kan dan ook niet bewezen worden. Een aantal woorden in het Albanees en het Illyrich tonen echter een opvallende gelijkenis:

Illyrisch Albanees Nederlands
mal mal berg
bardi bardh´┐Ż wit
drenis dre hert
delme dele schaap
dard dardh´┐Ż peer
ulc ujk wolf

 

Dialecten
Het Albanees kent twee hoofddialecten. Het Gheg wordt in het noorden van Albani´┐Ż, in het noorden van Macedoni´┐Ż en in Kosovo gesproken. Het Tosk wordt gesproken in het zuiden van Albani´┐Ż en in Griekenland. Het Tosk is de norm voor het standaard geschreven Albanees.

 

 

Tekst en literatuur
De vroegste teksten van het Albanees dateren uit de 15e eeuw. Door de expansie van het Ottomaanse Rijk in de 16e eeuw vluchtten veel Albanese intellectuelen naar Itali´┐Ż. Marin Barleti en Gjon Gazulli schreven daar onder invloed van de Renaissance werken over religie, geschiedenis en filosofie. Het eerste boek in het Albanees is Meshari van Gjon Buzuku. Het is een vertaling van de belangrijkste delen van de katholieke liturgie in het Albanees. Daarmee deed Buzuku voor het Albanees wat Luther voor het Duits deed.
De twee grootste schrijvers uit de 19e-eeuwse Romantiek zijn Jeronim de Rada en Naim Frash´┐Żri.
De bekendste hedendaagse schrijver is Ismail Kadare. Veel van zijn werk is in het Nederlands vertaald.

 

 

Wetenschap
Albanologie is de naam van de wetenschap die zich bezighoudt met de studie naar het Albanese volk en zijn cultuur, taal en literatuur. De belangrijkste centra zijn de universiteiten van Tirana en Pristina.
Aan de Universiteit Leiden werd Albanees tot een aantal jaren terug gedoceerd als bijvak binnen de opleiding Vergelijkende Indo-Europese Taalwetenschappen. Op dit moment wordt Albanees niet meer door de universiteit aangeboden. De bibliotheek van de Universiteit Leiden heeft nog wel een collectie boeken op het gebied van de Albanese taal- en letterkunde.

 

 








Citaat van de dag

"Ik denk, dus ik ben.
Mendoj, pa jam. "
- Ren├ę Descartes-
(1596-1650)